Ik ben Wouter.

& maak dingen.

  • Onze nieuwe cultuur: Meer geld, meer kleding, meer schoonheid, meer volgers, meer likes. Meer, meer meer.

Onze nieuwe cultuur: Meer geld, meer kleding, meer schoonheid, meer volgers, meer likes. Meer, meer meer.

Geschreven door Wouter op

Als iemand die met enige regelmaat vecht voor meer, bedenk ik me dat ik misschien niet meer wil, maar genoeg. Ik wil genoeg.

Soms vraag ik me af waarom we altijd maar naar meer vragen. Waarom we een perfect lichaam achterna zitten, waarom we een perfect huis willen, of waarom we ons in het algemeen overgeven aan een consumptiemaatschappij.

We consumeren zodat we een staat van materialisme bereiken die we volgens de toegepaste marketing nodig hebben om gelukkig te zijn.

Maar gelukkig zijn we niet, of in toenemende mate steeds minder.

Paradox

Naast de perfectie paradox, kunnen het hier ook hebben over een paradox.

Consumeren is een paradox; aan de ene kant vervult het onze basisbehoeften en zorgt het voor ecomische groei, keuzes en een groot gevoel van vrijheid. Aan de andere kant is consumptie een van de grootste problemen in verschillende sociale en milieutechnische vraagstukken. Ook zorgt het ervoor dat we een continue stroom van inkomen nodig hebben.

Grote vraag, snelle veroudering, oneindige wensen en een niet te stoppen, intrinsiek verlangen naar meer oefenen een zware, negatieve invloed uit op onze natuurlijke bronnen. En waarom? Waarom is het nodig dat we op zo'n continue basis consumeren? Waarom is materialisme een maatstaf voor het meten van een goed leven geworden?

En waarom is het neoliberalisme een geaccepteerde manier van vrijheid geworden?

Individualisme

Econoom en filosoof Friedrich von Hayek (1960) heeft de westerse samenleving met zijn gedachten over liberalisme sterk beïnvloed. We leven nu in een tijdperk van 'individualisering'. Er is meer aandacht voor het individu, het maken van onze eigen weg in de wereld, zelfpromotie, persoonlijke groei, et cetera. Dit wordt vaker wel dan niet gedreven door, jawel, consumptie. Kleding, technologie, auto's, huizen.. Ze zijn allemaal manieren geworden om onszelf te definiëren, wat we natuurlijk maar al te graag promoten op onze social media.

Hoewel we kunnen beweren dat het een eigen, vrije keuze is -wat en hoeveel we consumeren- kunnen we ook inbrengen dat deze manier van consumeren kunstmatig is en geforceerd wordt door maatschappelijke normen. Verder kunnen we stellen dat consumptie een norm stelt voor die kan deelnemen aan de samenleving. We moeten werken voordat we kunnen consumeren.

Vrijheid gaat vaak gepaard met verplichtingen of verwachtingen.

Obsoletism

Bij gebrek aan een beter Nederlands woord.

Steeds meer industriën profiteren meer dan een beetje van de toenemende behoefte aan nieuwheid. Elk jaar een nieuwe iPhone, nieuwe kleding door steeds veranderende mode, verbeteringen in de auto-industrie en vele andere tech-gerelateerde gadgets. Zogenaamde 'geplande veroudering' maakt een groot deel uit van de productiemaatschappij en de productlevenscyclus. Marketing zorgt voor een continue vraag naar meer. Naar meer snelheid en naar meer vernieuwing. Er onstaat een continue behoefte aan verandering.

Als consumenten moeten we ons gaan realiseren dat we deel uitmaken van een geld- en machtspelletje van de grote bedrijven. We denken dat we rijk (welvarend) zijn omdat het ons kunnen veroorloven veel te kopen, maar in werkelijkheid worden we armer en krijgen we uiteindelijk een grote hoeveelheid zooi die de in werkelijkheid nooit gebruiken. Dit alles hebben we eigenlijk te danken aan marketinggenius Earnest Elmo Calkings, een invloedrijk man. In de jaren 20 introduceerde hij obsoletism, als een strategie voor bedrijven. Hij verklaarde:

"We wachten niet langer tot dingen versleten zijn. We vervangen ze met nieuwere producten die niet effectiever maar aantrekklijker zijn." - Earnest Elmo Calkings

Opzichtige consumptie

Econoom en socioloog Thorstein Veblen (1899) beschreef een concept over het fabriceren van behoeften: Het idee is om waarde toe te voegen aan producten die mensen laat geloven dat ze door het product te kopen een ander niveau van geluk of succes in hun eigen leven kunnen bereiken, wat zonder het product te kopen (natuurlijk) niet mogelijk is. Veblen beweerde dat dit een manier is om opzichtige consumptie te creëren. Het gebruik van verlangens en behoeften is ook een manier om de menigte te beïnvloeden/beheersen. Het publiek wordt objecten van de machine, ook wel de maatschappij genaamd. Deze maatschappij wordt op zijn beurt weer gestuurd door de grote organisaties. Materialise wordt een manier om een fatsoenlijk leven te meten en het succes te vergelijken met bijvoorbeeld je buren.

De economischemarkt is van origine gebaseerd op het idee dat rationele consumenten rationele keuzes maken. Psycholoog Daniel Kahneman (2013) heeft bewezen dat consumenten in veel gevallen irrationeel zijn; ze maken in veel gevallen keuzes op basis van emoties. Hierdoor kunnen ze gemakkelijk worden gemanipuleerd en gaan ze sneller over tot een aankoop.

"The point is to create uninformed customers who make irrational choices, that's what advertising is all about." - Noam Chomsky

Materialisme

De term is al vaker voorbij gekomen deze thinking, maar bij dezen heeft hij een compleet eigen sectie!

Consumptie heeft een bijna mariginaal afnemend rendement en kan slechts tot op zekere hoogte de levensduur van de consument verbeteren, dan wel zal het de consument gelukkiger maken. Tim Kasser (2003) heeft ook een negatief psychologisch verband gevonden tussen het mentale welbevinden en de materialistische waarden en consumptie. Of zoals Karl Marx in 1844 al zei: "De devaluatie van de mensenwereld staat in directe verhouding tot de toenemende waarde van de wereld der dingen."

Het goede leven

Het punt is dat het grootste deel van consumptie gebaseerd is op kunstmatige behoeften, gecreëerd door reclame dan wel de maatschappij. Ze laten je geloven en zels accepteren dat er een formule bestaat voor 'het goede leven'. Het overgrote deel van onze consumptiemaatschappij is overbodig; we hebben niet elke week een nieuwe modetrend nodig, of elk jaar een nieuwe iPhone. En zeker niet als we denken dat we daar een gelukkig leven van gaan leiden. Misschien voelen we zelfs wel het tegenovergestelde.

Dus: Maakt consumptie ons nou echt gelukkiger? Is het een illusie? En hoe kan consumptie wel verantwoord en duurzaam zijn? Het zou een fundamentele verandering in waarden vergen om consumptie verantwoordelijk te maken? Verder moeten we focussen op de behoeften die grote bedrijven bij ons creëren: het grootste deel van onze consumptie is niet om aan onze basisbehoeften te voldoen, maar omm onze behoeften te bevredigen in de hoop op een beter leven.

Hoe meer we consumeren, hoe minder vrij en verantwoordelijk we worden.

Interessant? Spread the word: via Twitter of kopieer de link naar Facebook.

{{ message }}

{{ 'Comments are closed.' | trans }}

Koffie

Koffie, Uhh. Ik bedoel contact.

postduif me

Of ClickToCall.link/wouter

2021 © Wouter Dijkstra